$show=home

Tayin Alanı: Sıralama Anahtarı mı, Fatura Referansı mı?

SAP'de Tayin (ZUONR) nereden dolar: satıcı ve mutabakat hesabının sıralama anahtarı (OB16), FB65'te fatura referansı ve elle değişiklik testi.

Tayin alanı nereden dolar: ortada Tayin giriş alanı MCS-2026-0005, çevresinde sırasıyla fatura referansı, kullanıcı ve sıralama anahtarı

Kullanıcı Tayin alanını boş bıraktığında SAP onu nereden dolduruyor? Satıcının ve mutabakat hesabının sıralama anahtarı, FB65'te fatura referansı, elle değişiklik ve kapanmış faturaya referans, adım adım test.

Bu yazı ECC 6.0 EhP8 üzerinde yazıldı. Kullanılan işlemler: OB16, FK02, FS00, FB60, FB65, FBL1N ve SE16; alan Tayin (ZUONR).

Neden bu kadar önemli bir alan?

Satıcı ve müşteri kalem listelerinde (FBL1N, FBL5N) en çok kullanılan sütunlardan biri Tayin'dir. Liste varsayılan olarak bu alana göre sıralanır. Otomatik denkleştirme (F.13) de kalemleri çoğunlukla bu alana göre eşleştirir. Bir faturanın, iadesinin ve ödemesinin Tayin alanı aynı değeri taşırsa, bu kalemler listede yan yana görünür ve otomatik olarak denkleştirilebilir.

Bu yazıda, kullanıcı Tayin alanını boş bıraktığında SAP'nin bu alanı nereden doldurduğunu adım adım test ediyoruz. Özellikle şu soruların cevabını arıyoruz:

  1. Satıcının ana verisindeki sıralama anahtarı ile mutabakat hesabının sıralama anahtarı farklıysa hangisi geçerli olur?
  2. Faturaya referansla girilen bir alacak dekontunun Tayin alanı kendi referansından mı dolar, faturadan mı?
  3. Kullanıcı Tayin'i elle değiştirirse ne olur?
  4. Kapanmış bir faturaya referans verilirse ne olur?

Sıralama anahtarı: Tayin'in kuralı

Sıralama anahtarı, Tayin alanının hangi belge alanından doldurulacağını söyleyen bir kuraldır. Tanımlar OB16 ile görüntülenir. SAP'nin hazır anahtarlarından en sık kullanılan ikisi şunlar:

  • 001 Kayıt tarihi: Tayin'e kayıt tarihi yazılır (ör. 20261114). Ana hesaplarda yaygın olarak kullanılır.
  • 009 Harici belge no.: Tayin'e belge başlığındaki Referans alanı (XBLNR) yazılır. Satıcılarda tercih edilir, çünkü referans alanına satıcının fatura numarası girilir.
  • [accordion]
    • OB16: hazır sıralama anahtarları
      • OB16 Tayin alanının düzenlenmesine ilişkin kurallar listesi: 000 Tayin numarası, 001 Kayıt tarihi ve 009 Harici belge no. vurgulu, 002–016 diğer anahtarlar
        Ekran 1: OB16: sıralama anahtarlarının listesi.
    • 009 anahtarının ayrıntısı: XBLNR, 16 karakter
      • 009'un ayrıntısına girildiğinde anahtarın tek bir alandan oluştuğu görülür: XBLNR (Referans), uzunluk 16. Referans alanı da 16 karakter olduğu için fatura numarası kesilmeden kopyalanır. Bir anahtar en fazla dört alanın birleşiminden kurulabilir; kendi ihtiyacınıza göre örneğin "referans + belge tarihi" gibi bir anahtar da tanımlayabilirsiniz.

        OB16 009 Harici belge no. sıralama anahtarı ayrıntısı: Alan 1 XBLNR Referans, uzunluk 16, Alan 2–4 boş
        Ekran 2: OB16: 009 anahtarının ayrıntısı.

Satıcı mı, mutabakat hesabı mı?

Sıralama anahtarı hem satıcının şirket kodu verilerinde (FK02 → Hesap yönetimi) hem de ana hesabın şirket kodu verilerinde (FS00 → Denetim verileri) tanımlanır. Bizim sistemde satıcı 3000000'de 009, satıcının mutabakat hesabı 320000000'da ise 001 var:

  • [tab]
    • Satıcı 3000000 · 009
      • Satıcı 3000000 Marmara Çelik San. A.Ş., şirket kodu TR10, Hesap yönetimi: mutabakat hesabı 320000000, sıralama anahtarı 009 Harici belge no.
        Ekran 3: Satıcı ana verisi, Hesap yönetimi: sıralama anahtarı 009.
    • Mutabakat hesabı 320000000 · 001
      • FS00 ana hesap 320000000 Satıcılar - yerli, şirket kodu TR10, Denetim verileri sekmesi: mutabakat hesabı türü K Satıcılar, sıralama anahtarı 001 Kayıt tarihi
        Ekran 4: Mutabakat hesabı 320000000: sıralama anahtarı 001.

Bir faturanın giriş görünümü hangisinin geçerli olduğunu açıkça gösteriyor. Satıcı satırının Tayin'inde faturanın referansı, gider ve KDV satırlarında ise kayıt tarihi var:

1900000001 numaralı faturanın giriş görünümü, referans MCS-2026-0002: komisyon giderleri ve indirilecek KDV satırlarında tayin 20261114, Marmara Çelik satıcı satırında tayin MCS-2026-0002
Ekran 5: Fatura giriş görünümü: satıcı satırında referans, ana hesap satırlarında tarih.

Kural basit: her satırın Tayin'ini, o satırın kaydedildiği hesabın sıralama anahtarı belirler. Satıcı satırı satıcıya kaydedilir, bu yüzden satıcının anahtarı (009) uygulanır. Gider ve KDV satırları doğrudan ana hesaplara kaydedilir, onlarda ana hesabın anahtarı (001) geçerlidir. Peki satıcıda sıralama anahtarı hiç olmasaydı, satıcı satırında mutabakat hesabının anahtarı devreye girer miydi? Bunu görmek için satıcının ana verisindeki sıralama anahtarını geçici olarak sildik (alan bizim kurgumuzda zorunlu olduğu için önce hesap grubunun alan durumunu isteğe bağlıya çevirdik) ve bir fatura kaydettik.

1900000007 numaralı faturanın giriş görünümü, referans MCS-2026-0008: komisyon giderleri 1.000 ve indirilecek KDV 200 satırlarında tayin 20261114, satıcı 3000000 Marmara Çelik satırında tayin boş
Ekran 6: Satıcıda sıralama anahtarı yokken: satıcı satırında Tayin boş, ana hesap satırlarında tarih.

Satıcı satırının Tayin'i boş kaldı. 320000000'daki 001 anahtarı satıcı satırına uygulanmadı; gider ve KDV satırları ise yine kendi hesaplarının anahtarıyla doldu. Yani mutabakat hesabındaki sıralama anahtarı, satıcı satırının Tayin'ini ne satıcıda anahtar varken ne de yokken etkiliyor. Mutabakat hesabına doğrudan kayıt da yapılamadığı için bu alanın Tayin üzerinde pratik bir etkisi yok. Satıcı satırlarında Tayin istiyorsanız, anahtarı satıcının ana verisinde tanımlamanız gerekir. Testten sonra satıcıya 009 anahtarını geri girdik ve alan durumunu eski haline getirdik.

Ne zaman çalışır? Sıralama anahtarı Tayin'i belge kaydedilirken ve yalnız alan boşsa doldurur. Simülasyon ekranında Tayin'in boş görünmesi bu yüzden normaldir.
MCS-2026-0008 referanslı faturanın defteri kebir simülasyonu: komisyon giderleri 1.000, indirilecek KDV 200 ve satıcılar 1.200 satırlarında tayin sütunu boş
Ekran 7: Simülasyon: ana hesap satırlarında bile Tayin henüz boş; tarih ancak kayıt anında yazılıyor.

Fatura referanssız alacak dekontu

Önce en basit durum: satıcıdan gelen bir iade faturasını, hiçbir faturaya bağlamadan FB65 ile kaydediyoruz. Referans MCS-IAD-0006, tutar 120 TRY.

FB65 satıcı alacak dekontu girişi, şirket kodu TR10: satıcı 3000000, referans MCS-IAD-0006, tutar 120,00 TRY, V3, ödeme koşulu Vadesi gelmiş; kalemde 653000000 komisyon giderleri 100,00 iş alanı 1000
Ekran 8: FB65: fatura referanssız dekont.

Ödeme sekmesinde Fatura ref alanı boş. Dikkat çeken ikinci şey, ödeme koşulunun da boş olması. Satıcının ana verisinde TR30 tanımlı olduğu halde dekont bu koşulu almadı. Vade tarihi temel tarihin kendisi: dekont "vadesi gelmiş" sayılıyor.

FB65 Ödeme sekmesi: temel tarih ve vade tarihi 14.11.2026, ödeme koşulu boş, fatura ref alanı boş
Ekran 9: Fatura referanssız dekontun Ödeme sekmesi: koşul yok, vade = temel tarih.

Kaydedilen belgede Tayin, sıralama anahtarı 009'un beklendiği gibi kendi referansıyla dolmuş:

1700000002 numaralı dekontun giriş görünümü, referans MCS-IAD-0006: satıcı satırı kayıt anahtarı 21 tayin MCS-IAD-0006 120,00; gider ve KDV satırlarında tayin 20261114
Ekran 10: Dekont 1700000002: Tayin = MCS-IAD-0006.

Faturaya referanslı alacak dekontu

Şimdi aynı işlemi bir faturaya bağlayarak yapıyoruz. Satıcıya 1.200 TRY'lik bir fatura (referans MCS-2026-0005) girdik:

1900000004 numaralı faturanın defteri kebir görünümü, referans MCS-2026-0005: komisyon giderleri 1.000 ve indirilecek KDV 200 tayin 20261114, satıcılar yerli 1.200 alacak tayin MCS-2026-0005
Ekran 11: Fatura 1900000004: satıcı satırında Tayin = MCS-2026-0005.

FB65'te dekontu girerken Ödeme sekmesinde Fatura ref alanına faturanın belge numarasını, mali yılını ve satıcı kaleminin numarasını (1) yazıp Enter'a bastığımızda, durum çubuğunda "Veriler kopyalandı" iletisi çıkıyor ve iki alan faturadan dolduruluyor:

  • Ödeme koşulu ve vade: TR30, vade 14.12.2026. Dekont faturayla aynı gün vadeli oluyor.
  • Tayin: Ayrnt. sekmesindeki Tayin alanı MCS-2026-0005 ile doluyor. Bu alan satıcı satırının Tayin'idir. Alt kısımdaki kalem tablosunda görünen Tayin sütunu ise gider satırına aittir; ikisini karıştırmamak gerekir.
FB65 Ödeme sekmesi: fatura ref 1900000004 2026 1, ödeme koşulu TR30 30 gün, vade tarihi 14.12.2026, durum çubuğunda Veriler kopyalandı
Ekran 12: Fatura referansı girildi: "Veriler kopyalandı", ödeme koşulu TR30.
FB65 Ayrnt. sekmesi: defteri kebir 320000000 Satıcılar - yerli, tayin MCS-2026-0005
Ekran 13: Ayrnt. sekmesi: satıcı satırının Tayin'i faturadan kopyalandı.

Daha önce aynı şekilde girdiğimiz iki dekontun kalem listesine bakınca sonuç net: Referans sütununda dekontların kendi numaraları (MCS-IAD-0004, MCS-IAD-0005), Tayin sütununda faturanın referansı (MCS-2026-0004) var. Fatura ve iki iadesi aynı Tayin'le yan yana duruyor. Onları kapatan ödeme (1500000003) referanssız girildiği için onun Tayin'i boş. Aynı bilgi BSEG tablosunda da doğrulanabiliyor:

  • [tab]
    • FBL1N kalem listesi
      • FBL1N satıcı 3000000 kalem listesi: KG 1700000000 referans MCS-IAD-0004 ve KG 1700000001 referans MCS-IAD-0005, ikisinin tayini MCS-2026-0004; KR 1900000003 referans ve tayin MCS-2026-0004; denkleştirme belgesi 1500000003
        Ekran 14: FBL1N: dekontlarda Referans ile Tayin farklı.
    • SE16 · BSEG
      • SE16 BSEG tablosu, 2 kayıt: TR10 1700000000 ve 1700000001, kalem 1, ZUONR MCS-2026-0004, denkleştirme belgesi 1500000003
        Ekran 15: SE16 / BSEG: dekontların ZUONR alanı faturanın referansı.

Kullanıcı Tayin'i değiştirirse?

Kopyalanan Tayin değeri sıradan bir giriş değeri. Ayrnt. sekmesinde ELLE-TEST yazıp kaydettik:

  • [tab]
    • Girişte: Ayrnt. sekmesi
      • FB65 Ayrnt. sekmesi: defteri kebir 320000000, tayin elle ELLE-TEST olarak değiştirildi
        Ekran 16: Tayin elle değiştirildi.
    • Kaydedilen dekont 1700000003
      • 1700000003 numaralı dekontun giriş görünümü, referans MCS-IAD-0007: satıcı satırı tayin ELLE-TEST 120,00; gider ve KDV satırlarında tayin 20261114
        Ekran 17: Dekont 1700000003: Tayin = ELLE-TEST.

Elle girilen değer korunuyor. Böylece mekanizma tamamen netleşiyor. Ortada bir "öncelik kuralı" yok, bir sıra var:

  1. Fatura referansı girilir → Tayin ve ödeme koşulu faturadan ekrana kopyalanır. Alan bu sırada doluysa bile üzerine yazılır.
  2. Kullanıcı isterse Tayin'i değiştirir.
  3. Kayıt anında Tayin hâlâ boşsa sıralama anahtarı doldurur.

Fatura referanssız dekontta 1. adım hiç olmadığı için 3. adım çalışır. Faturaya referanslı dekontta alan 1. adımda dolduğu için sıralama anahtarına iş kalmaz.

Kapanmış faturaya referans

Fatura referansı daha önce ödenip denkleştirilmiş bir faturayı gösterirse, SAP "Denkleştirilen kalem için fatura referansı" uyarısı veriyor. Uyarı Enter ile geçilebiliyor, ama bu durumda ne ödeme koşulu ne de Tayin kopyalanıyor. Kapanmış bir faturanın artık ödenecek bir vadesi olmadığı düşünülürse davranış mantıklı: bağ kuruluyor ama veri taşınmıyor.

FB65 Ödeme sekmesi: fatura ref 1900000003 2026 1, ödeme koşulu boş, vade 14.11.2026, durum çubuğunda Denkleştirilen kalem için fatura referansı uyarısı
Ekran 18: Kapanmış faturaya referans: uyarı, ödeme koşulu boş.

Uyarıyı geçtikten sonra Ayrnt. sekmesindeki Tayin alanı da boş kalıyor:

FB65 Ayrnt. sekmesi: defteri kebir 320000000 Satıcılar - yerli, tayin alanı boş
Ekran 19: Kapanmış faturaya referans: Ayrnt. sekmesinde Tayin boş.

Referansı MCS-IAD-0008 olan bu dekontu kaydettiğimizde, Tayin'i kayıt anında sıralama anahtarı doldurdu. Sonuç, fatura referanssız dekontla aynı: dekontun kendi referansı.

1700000004 numaralı dekontun giriş görünümü, referans MCS-IAD-0008: satıcı satırı kayıt anahtarı 21 tayin MCS-IAD-0008 120,00; gider ve KDV satırlarında tayin 20261114
Ekran 20: Dekont 1700000004: Tayin = MCS-IAD-0008.

Pratikte ne işe yarar?

Otomatik denkleştirmede (F.13) satıcılar için OB74'te ölçüt olarak Tayin (ZUONR) kullanıyorsak, bu davranış büyük bir kolaylık sağlar. Fatura, faturaya referanslı iadeleri ve faturanın referansıyla girilmiş bir ödeme aynı Tayin'i taşır. Grubun net bakiyesi sıfır olduğunda F.13 hepsini tek seferde kapatır. Kurulumu ve iş alanlarına etkisini otomatik denkleştirme yazısında anlatmıştım.

TF123 tablosu, SAPF124 için ek kurallar: hesap planı CATR, hesap türleri D, K ve S, ölçüt BEDG1 ZUONR
Ekran 21: OB74: satıcılar için denkleştirme ölçütü ZUONR.
Bedeli: İadeyi bilerek başka bir eşleştirme değeriyle izlemek istiyorsanız, Ayrnt. sekmesindeki Tayin'i fatura referansını girdikten sonra değiştirmeniz gerekir. Önce Tayin'i yazıp sonra fatura referansını girerseniz, SAP faturadan kopyalarken sizin değerinizin üzerine yazar. Bunu da test ettik: önce elle girdiğimiz değer, fatura referansı girilince faturanın Tayin'iyle değişti.

Özet: kural aslında basit

Bütün testleri bir araya getirince ortaya üç cümlelik bir kural çıkıyor:

  1. Tayin kayıt anında boşsa, sıralama anahtarı doldurur. Satıcıda 009 tanımlıysa Referans alanında yazan değer gelir.
  2. Fatura referansı açık bir faturaya verilirse Tayin faturadan kopyalanır ve bu kopyalama o ana kadar elle yazılmış değeri ezer.
  3. Kopyalamadan sonra Tayin elle değiştirilirse elle girilen değer korunur.

Fatura kapanmışsa 2. adım hiç çalışmaz ve 1. adıma düşülür.

DurumTayinÖdeme koşulu / vade
Fatura referansı yokSıralama anahtarı (009 → kendi referansı)Boş / temel tarih
Açık faturaya referansFaturanın Tayin'i kopyalanırFaturanınki
Açık faturaya referans, sonra elle değişiklikElle girilen değerFaturanınki
Önce elle Tayin, sonra açık faturaya referansFaturanın Tayin'i (elle değer ezilir)Faturanınki
Kapanmış faturaya referansKopyalanmaz (uyarı); sıralama anahtarı doldururKopyalanmaz
  • Satıcı satırının Tayin'ini yalnız satıcının sıralama anahtarı belirler. Satıcıda anahtar yoksa Tayin boş kalır; mutabakat hesabındaki anahtar devreye girmez.
  • Sıralama anahtarı yalnız kayıt anında ve Tayin boşsa çalışır.
  • Fatura referansı, Tayin'i ve ödeme koşulunu giriş ekranına faturadan kopyalar; kullanıcı Tayin'i yine de değiştirebilir.

Bu yazı, IDES sisteminde CATR hesap planıyla kurulan TR10 şirket kodu serisinin bir parçası. Serinin diğer yazıları için TR10 etiketli yazılara bakabilirsiniz.

İlgili yazılar


SAP, SAP SE'nin ticari markasıdır. Bu yazıdaki ekranlar bir deneme sisteminden alınmıştır.

YORUMLAR

Tüm kayıtlar yüklendi Hiç kayıt bulunamadı TÜMÜNÜ GÖSTER Devamı Yanıtla Yanıtı iptal et Sil Yazan Ana Sayfa SAYFALAR KAYITLAR Tümünü Göster BENZER YAYINLAR ETİKET ARŞİV ARA TÜM KAYITLAR İsteğinize uygun kayıt bulunamadı Ana Sayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Paz Pzt Sal Çrş Prş Cum Cmt Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Oca Şub Mar Nis Mayıs Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara az önce 1 dakika önce $$1$$ dakika önce 1 saat önce $$1$$ saat önce Dün $$1$$ gün önce $$1$$ hafta önce 5 haftadan fazla Takipçiler Takip Et BU İÇERİK KİLİTLİ ADIM 1: Bir sosyal ağda paylaşın ADIM 2: Sosyal ağınızdaki bağlantıya tıklayın Tüm Kodu Kopyala Tüm Kodu Seç Tüm kodlar panoya kopyalandı Kodlar kopyalanamadı, kopyalamak için [CTRL]+[C] (Mac'te CMD+C) tuşlarına basın İçindekiler